Camerabril onder vuur: winkels stoppen verkoop, organisaties komen met verbod
Sportkoepel NOC*NSF adviseert alle sportclubs dringend om de brillen niet toe te staan. "Met zo'n bril zou je natuurlijk filmpjes kunnen maken zonder dat iemand dat merkt. En dat willen we gewoon niet. Mensen moeten gewoon lekker kunnen sporten", zegt Guido Davio van de organisatie.
Ook de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen geeft leden het advies om het gebruik van camerabrillen in hun huisregels te verbieden. Onder meer het LUMC in Leiden en het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) laten aan RTL Nieuws weten zo'n verbod in te willen voeren.
'Privacy beschermen'
"Je komt hier niet voor je lol", zegt een woordvoerder van het ETZ. "Je moet erop kunnen vertrouwen dat je privacy beschermd wordt. Bezoekers moeten niet het risico lopen dat zij gefilmd worden. Daarom willen we de camerabril hier niet binnen. Dat gaan wij expliciet opnemen in ons camerabeleid."
Met een camerabril kun je onopgemerkt mensen filmen op straat. Hoe dat werkt, zie je in deze video:
Naast ziekenhuizen en sportverenigingen willen ook musea, horecagelegenheden en cruise-aanbieders de brillen verbieden, of ze doen dat al, blijkt uit een rondgang van RTL Nieuws.
Week vol kritiek
Verschillende winkels stoppen bovendien met de verkoop van de brillen. Dat gaat tot nu toe om webwinkel Wehkamp en opticienketen Hans Anders.
De verboden volgen op een week vol kritiek op de brillen, waarvan de bril van techbedrijf Meta het meest bekend is. Vorige week kwam de Autoriteit Persoonsgegevens met het advies camerabrillen op 'gevoelige locaties' te verbieden.
AP waarschuwt voor gluurbrillen, wil verbod op 'gevoelige' plekken
Een paar dagen later lanceerde privacyorganisatie Bits of Freedom een campagne tegen de brillen, die ze als 'gluurbrillen' omschrijft. Videomaker Roel Maalderink ging voor de organisatie naar het Amsterdamse kantoor van Meta, waar hij medewerkers ongevraagd filmde en ondervroeg over wat zij zelf van de bril vonden. Die video werd al snel verwijderd van Instagram en Facebook, beide eigendom van Meta.
En begin deze week kondigden zowel de Consumentenbond als Offlimits, het expertisecentrum online misbruik, aan dat zij juridische stappen willen ondernemen tegen Meta. Beide organisaties willen dat de bril van de markt wordt gehaald, omdat hij gebruikt kan worden om mensen stiekem te filmen of fotograferen.
Wat is een camerabril?
Een camerabril, ook wel een slimme bril of AI-bril genoemd, is een bril vol technische snufjes. De meest opvallende is een camera, weggewerkt in het frame. Vaak bevat de bril ook een microfoon en een luidspreker. De meest bekende brillen zijn gemaakt door Meta, in samenwerking met brillenmerk Ray-Ban. Het gaat zowel om zonnebrillen als gewone brillen.
Met de bril kunnen gebruikers vastleggen wat ze zien. De brillen zijn populair onder Instagrammers. De brillen worden ook gebruikt om mensen ongewenst te filmen. Er gaan video's rond waarin vrouwen worden lastiggevallen en gefilmd zonder dat ze dat doorhebben, onder meer op straat en op het strand. De bril van Meta bevat ook een AI-functie, waarbij je vragen kunt stellen over hetgeen wat je ziet. Bij gebruikers die die functie aan hebben staan, kunnen camerabeelden worden doorgestuurd naar Meta.
Ook politiek Den Haag broedt op een verbod op de camerabril: het CDA kwam vorige maand met een voorstel om camerabrillen te verbieden. Maar het is de vraag of zo'n verbod er komt.
Staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie en Veiligheid) zegt in een reactie dat ze 'de zorgen begrijpt', maar dat de bestaande wetten al 'mogelijkheden bieden om op te treden tegen ongewenst gebruik'.
"Tegelijkertijd is het goed te kijken naar nieuwe ontwikkelingen rond deze technologie", zegt Van Bruggen. "De Autoriteit Persoonsgegevens werkt samen met andere Europese privacytoezichthouders aan een verkenning naar aanbieders van deze zogenaamde ‘AI-wearables’. Ik wacht de uitkomst hiervan met belangstelling af en kijk daarna of er aanvullend maatregelen nodig zijn."
Verbod is lastig
Maar zo'n verbod instellen is nog niet zo makkelijk, zegt Frederik Zuiderveen Borgesius, hoogleraar IT en recht aan de Radboud Universiteit.
"Er is een privacywet, die bepaalt wat je wel en niet met de beelden van zo'n bril mag doen", legt de hoogleraar uit. "Je mag bijvoorbeeld niet zonder toestemming mensen filmen. Maar volgens die wet mag je hem wel verkopen en bijvoorbeeld in je eigen huis gebruiken."
Een camerabril hoeft niet van tevoren goedgekeurd te worden, zolang die aan bepaalde veiligheidseisen voldoet. "Dat hij bijvoorbeeld niet in brand vliegt", legt Zuiderveen Borgesius uit. "Maar er is geen autoriteit die van tevoren kan zeggen: dit willen we niet. Zoals dat bijvoorbeeld bij voedsel of medicijnen wél kan."
En dat een product verboden wordt als het eenmaal op de markt is, is zeldzaam. "Het is ook heel lastig voor Nederland alleen om dat te regelen, dat moet eigenlijk op Europees niveau. Al was het maar omdat je anders lastig kunt voorkomen dat mensen hem in een ander land alsnog kopen."